657 sayılı Kanunun "disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller" başlıklı 125'inci maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (j) alt bendine göre; "belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak" fiili memurun bulunduğu kademe ilerlemesinin 1-3 yıl durdurulması cezasını gerektirmektedir.
Öte yandan, 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 8'inci maddesinin 5'inci fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendinde "belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak veya gerçeğe aykırı bildirimde bulunmak" oniki ay uzun süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller arasında sayılmıştır.
Hem 657 sayılı Kanuna tabi personele hem de 7068 sayılı Kanuna tabi personele mal bildiriminde bulunmama nedeniyle disiplin cezaları verilmektedir. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası kadar güvenlik personeli için on iki ay durdurma cezası da sonuçları itibarıyla ağır cezalar olup, kamu personelinin memurlukta yükselmesinin önüne geçmektedir.
Disiplin cezaları, kamu hizmetinin gereği gibi yürütülebilmesi bakımından kamu görevlilerinin mevzuat uyarınca yerine getirmek zorunda oldukları ödev ve sorumlulukları ifa etmemeleri veya mevzuatta yasaklanan fiillerde bulunmaları durumunda uygulanan yaptırımlar olup, memurların özlük hakları üzerinde doğrudan ve önemli sonuçlar doğurmaları sebebiyle sübjektif ve bireysel etkileri bulunduğu gibi kamu görevinin gereği gibi sürdürülmesi ve kamu düzeninin sağlanması bakımından objektif ve kamusal öneme sahiptirler. Bu bakımdan disiplin soruşturmalarının yapılmasında izlenecek yöntem, ceza verilecek fiiller ve ceza vermeye yetkili makam ve kurullar pozitif olarak mevzuatla belirlenmekte, doktrin ve yargısal içtihatlarla da konu ile ilgili disiplin hukuku ilkeleri oluşturulmaktadır.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinde, genel bütçeli idarelerde kamu hizmeti gören memurların kendilerine, eslerine ve velayetleri altındaki çocuklarına ait bulunan para ve para hükmündeki kıymetli kâğıtlarını, borçlarını, gelirlerini edinme tarihini izleyen bir ay içinde ek mal bildirimi vermek suretiyle beyan etmeleri zorunlu tutulmuş; belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak disiplin cezasını gerektiren fiil ve haller arasında gösterilmiştir. Bununla birlikte, öngörülen süreler içinde mal bildiriminde bulunmayanlara, bildirimin verileceğinin mercilerce yazılı olarak ihtarda bulunulması usulü getirilmiş ise de, bu durum ilgili hakkında ceza soruşturmasının ön koşulu olarak belirlenmiştir. Bu halde, belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunulmadığından bahisle tesis edilecek disiplin cezaları için bildirim zorunluluğundan söz edilemeyecektir.
Mal bildiriminde bulunmama nedeniyle verilen disiplin cezalarına karşı açılan davalarda idari yargı merciileri, mal gizleme kastı olup olmadığına bakmakta, yasanın konuluş amacına dikkat etmektedir. Bankadan çekilen kredinin bildirilmemesi üzerine verilen cezada Bursa 4. İdari Dava Dairesince;
"bakılan dava dosyasında davacının haksız ve geliri ile mütenasip olmayan mal edindiği ve edindiği malı gizleme maksadı taşıdığına yönelik iddia ve tespitin bulunmadığı, davacının savunmasında ileri sürdüğü hususların mal gizleme maksadı taşımadığına yönelik savunması ile tutarlı olduğu, söz konusu yükümlülüğün ihlalinin, herhangi bir taşınır veya taşınmaza yönelik olmadığı, beyan edilmeyen banka kredisinin kaynağının belirli olduğu, davacının banka kredisini bildirmemekle mal kaçırma kastının bulunmadığı anlaşıldığından, davacı hakkında tesis edilen "dört ay kısa süreli durdurma" cezasıyla cezalandırılmasına ve 12'nci maddesinin 3'üncü fıkrası gereğince "4 ceza puanının özlük dosyasına islenmesine" ilişkin ....... İl Polis Disiplin Kurulu'nun 26/07/2023 tarih ve 2023/..... sayılı işleminde hukuka aykırılık, aksi yöndeki mahkeme kararında da hukuka uyarlık görülmemiştir." gerekçesiyle cezanın iptalin karar verilmiştir.
Şüphesiz mal bildiriminde bulunmama fili nedeniyle mevzuatta öngörülen disiplin cezaları ağır olup, kamu personelinin yükselmesine mani olmaktadır. Bu nedenle idari yargı merciilerince mal gizleme kastının araştırılması yerinde olup, gerçekten mal gizleme kastıyla hareket edenler dışında sehven yada mal gizleme kast olmaksızın hareket edenlerin cezalarının iptali hakkaniyet gereğidir.
Av. Sadi KAYABAŞI
