Engelli istisnasından yararlanarak satın alınan aracın tescilinden önce murisin vefatı halinde mirasçılarına istisnanın uygulanamayacağından bahisle cezalı tarhiyat yapılıp yapılamayacağı farklı Bölge İdare Mahkemeleri kararlarına konu olmuş, kararlar arasındaki aykırılık bugün yayımlanan (08/04/2026) Resmi Gazetede yer alan Danıştay vergi dava Daireleri Kurulu ile giderilerek murislere tarhiyat yapılamayacağına kesin olarak karar verilmiştir.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 3. maddesinin (B) bendinde, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olacağı hükme bağlanmıştır.
4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun "Verginin konusu" başlıklı 1. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tâbi olanların ilk iktisabının bir defaya mahsus olmak üzere özel tüketim vergisine tabi tutulduğu, aynı Kanun'un “Diğer istisnalar” başlıklı 7. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinde ise, bu Kanuna ekli (II) sayılı listede yer alan kayıt ve tescile tabi mallardan 87.03 (motor silindir hacmi 1.600 cm³’ü aşanlar hariç), 87.04 (motor silindir hacmi 2.800 cm³'ü aşanlar hariç) ve 87.11 GTİP numaralarında yer alanların, sakatlık derecesi % 90 veya daha fazla olan malûl ve engelliler tarafından beş yılda bir defaya mahsus olmak üzere ilk iktisabının vergiden müstesna olduğu hükümlerine yer verilmiştir.
Aynı Kanun'un 3. maddesinde vergiyi doğuran olay olarak (a) mal teslimi veya ilk iktisap hallerinde malın teslimi veya ilk iktisabı, (b) malın tesliminden önce fatura veya benzeri belgeler verilmesi hallerinde, bu belgelerde gösterilen miktarla sınırlı olmak üzere fatura veya benzeri belgelerin düzenlenmesi, (c) kısım kısım mal teslim edilmesi mutat olan veya bu hususlarda mutabık kalınan hallerde, her bir kısmın teslimi sayılmıştır.
Yine 4760 sayılı Kanunun 4760 sayılı Kanun'un 11/3. maddesinde ise; sayılan listelerdeki mallar için verginin matrahının, bunların teslimi, ilk iktisabı ve ithalinde, hesaplanacak özel tüketim vergisi hariç, katma değer vergisini oluşturan unsurlardan teşekkül edeceği, 13/3 maddesinde ise; (II) sayılı listedeki malların ilk iktisabı, teslimi veya ithaline ilişkin işlemleri gerçekleştirenlerin, bu işlemlerden önce özel tüketim vergisinin ödendiğini gösteren belgeleri aramak zorunda oldukları, bu mecburiyete uymamak suretiyle gerekli verginin ödenmesinden önce işlem yapan gümrük memurları, kayıt ve tescile yetkili memurları, motorlu araç ticareti yapanların, bu malların müzayede yoluyla satışını gerçekleştirenlerin ve icra memurlarının, ziyaa uğratılan vergi, vergi cezası ve gecikme faizinden mükellefle birlikte müteselsilen sorumlu oldukları kurala bağlanmıştır.
Kanunun Verginin Beyanı, Tarhı ve Ödenmesi, Verginin Belgelerde Gösterilmesi, Matrahta, Vergide ve Mükellefiyette Değişiklikler başlıklı 14.maddesinin 2.fıkrasında;” (II) sayılı listedeki kayıt ve tescile tâbi mallara ait özel tüketim vergisi beyannamesi, ilk iktisap ile ilgili işlemlerin tamamlanmasından önce bu işlemlerin yapıldığı yer vergi dairesine verilir ve vergi aynı günde ödenir. “ hükmü bulunmaktadır.
Özel Tüketim Vergisi (II) Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliği'nin II/C/1.5. maddesinde, "Malul veya engelli tarafından iktisabı yapılan taşıtın kayıt ve tescil ettirilmeden malul veya engellinin vefat etmesi durumunda, mezkûr istisna uygulamasından yararlanılamaz. Bu durumda, taşıtın mükellefe iade edilmemesi halinde, mirası reddetmeyen varis/varisler tarafından kayıt ve tescilden önce taşıta ait ÖTV beyan edilip ödenir." açıklamasına yer verilmiştir.
Danıştay VDDK kararında Özel Tüketim vergisi (II9 sayılı Liste Uygulama Genel tebliğinde yer alan "malul veya engelli tarafından iktisabı yapılan taşıtın kayıt ve tescil ettirilmeden malul veya engellinin vefat etmesi durumunda anılan istisna uygulamasından yararlanamayacağına ilişkin kuralın Özel Tüketim Vergisi Kanununda yer almadığına vurgu yapılmış, kararın devamında ise ;
"4760 sayılı Kanun'da yer alan söz konusu kurallar ve bunların idari yorumuna ilişkin anılan Genel Tebliğ'de yer verilen açıklamalar dikkate alındığında, 4760 şayılı Kanun'a ekli (II) sayılı listede yer alan mallardan, Kanun'un 7. maddesinin (2) numaralı fıkrasının (a) bendinde sayılanların, engellilik oranı %90 ve üzerinde olan malul ve engelliler tarafından motorlu araç ticareti yapanlardan iktisap edildiğini belgelemek üzere anılan taşıtların kayıt ve tescilinden önce fatura düzenlemesi hâlinde "edinimin/iktisabın" yani kanunda vergiyi doğuran olay olarak belirlenen "ilk iktisabın' gerçekleşeceği, ancak yine Kanun'un 7. maddesinde yer alan söz konusu kural uyarınca bu ilk iktisabın vergiden müstesna olduğu, dolayısıyla anılan istisnadan faydalanılmasını sağlayan diğer yasal şartların oluşmadığı idarece ortaya konulmadıkça faturanın düzenlendiği tarihte istisnadan yararlanma koşullarını haiz engellinin bu tarihten sonra ancak tescilden önce vefat etmesinin anılan istisnadan yararlanılmasına engel olmayacağı, Özel Tüketim Vergisi (II) Sayıl Liste Uygulama Genel Tebliği'nin "I-ISTISNALAR VERGI INDIRİMİ VE VERGİNİN IADESI" başlığı altında yer alan "C-DİĞER İSTİSNALAR/ 1. Malul veya Engellilerin Taşıt Alımlarında İstisna/ 1.5. Ortak Hususlar" alt başlığı altında yer alan malul veya engelli tarafından iktisabı yapılan taşıtın kayıt ve tescil ettirilmeden malul veya engellinin vefat etmesi durumunda, anılan istisna uygulamasından yararlanılamayacağına ilişkin aksi yöndeki idari yoruma dayanarak engelli kişinin mirasçıları aleyhine cezalı tarhiyat yapılmasında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır." cümlelerine yer verilmektedir.
Bu karar sonrası artık engelli istisnasından yararlanarak satın alınan aracın tescilinden önce murisin vefatı halinde mirasçılarına cezalı tarhiyat yapılamayacak olup, vergi dairesince aksine bir işlemin yapılması halinde vergi yargısınca terkin edileceği kurala bağlanmıştır.
Av. Sadi KAYABAŞI
