Mülga Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/35. maddesinde, ''Mesleğin onur ve saygınlığını zedeleyici veya amir ya da üstlerinin eylem ve işlemlerini eleştirici nitelikte tek başına veya topluca bildiri dağıtmak veya basına, haber ajanslarına, radyo ve televizyon kurumlarına bilgi, yazı, demeç vermek'' fiili meslekten çıkarma cezasını gerektiren eylem, işlem, tutum ve davranışlar arasında sayılmaktadır.
08/03/2018 günlü, 30354 (Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve emniyet teşkilatı mensuplarına ilişkin disiplin kurallarını yeniden düzenleyen 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 8-6/ü maddesinde de, "Mesleğin onur ve saygınlığını zedeleyici veya amir ya da üstlerinin eylem ve işlemlerini olumsuz yönde eleştirici nitelikte tek başına veya topluca bildiri dağıtmak ya da basın, haber ajansları, radyo ve televizyon kurumları ve diğer iletişim kanalları vasıtasıyla kamuoyuna yönelik bilgi, yazı ve demeç vermek" fiilinin, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nde olduğu gibi meslekten çıkarma cezasını gerektirdiği hüküm altına alınmıştır.
Disiplin cezaları, kamu görevlilerinin mevzuata, çalışma düzenine, hizmetin gereklerine aykırı fiillerine karşı düzenlenen idari yaptırımlardır. Kamu hizmetlerinden sürekli uzaklaştırılabilmek gibi ağır sonuçlara neden olabilen disiplin cezaları, ağırlığı ve önemi sebebiyle Anayasa'nın 38. maddesindeki suç ve cezalara ilişkin kurallara tabi tutulmuşlardır. "Kanunsuz suç ve ceza olmaz" ilkesi uyarınca, ceza yaptırımına bağlanan her bir fiilin tanımının yapılması ve kanunun ne tür fiilleri suç sayarak yasakladığının hiçbir kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirtilmesi gerekmektedir. Sözü edilen suç tanımlaması yapıldıktan sonra, suçun karşılığı olan cezanın ve suç sayılan fiili gerçekleştiren kamu görevlisinin hangi disiplin kuralını ihlal ettiğinin açık bir şekilde ortaya konulması da zorunludur. Söz konusu fiil, mevzuatta öngörülen tanıma uymuyorsa verilen disiplin cezası hukuka aykırı olacaktır.
Danıştay 2. Dairesi (E: 2021/16823 K: 2025/80) facebook sitesi üzerinden yapılan paylaşımların maddede tanımlanan ''... tek başına veya topluca bildiri dağıtmak veya basına, haber ajanslarına, radyo ve televizyon kurumlarına bilgi, yazı, demeç vermek'' şeklinde seçimlik hareketlerle gerçekleştirilebilecek fiillerden hiçbirini sağlamadığı gibi, sosyal medya hesabından yapılan paylaşımların maddede yer alan "basın, haber ajansı, radyo ve televizyon kurumu" gibi değerlendirilemeyeceği kanaatine vararak aksi yöndeki yerel mahkeme kararını kaldırmıştır.
Öte yandan, whatsapp durumunda paylaşılan bir yazı ile ihraç edilen polis memuru hakkında Bursa 4. İdare Mahkemesince (2022/1095) " ..., dava konusu işlemin tesisine esas alınan 7068 sayılı Kanun'un 8/6-(ü) maddesinde yer verilen "Mesleğin onur ve saygınlığını zedeleyici veya amir yada üstlerinin eylem ve işlemlerini olumsuz yönde eleştirici nitelikte tek başına veya topluca bildiri dağıtmak ya da basın, haber ajansları, radyo ve televizyon kurumları ve diğer iletişim kanalları vasıtasıyla kamuoyuna yönelik bilgi, yazı ve demeç vermek" şeklindeki fiiller sayılırken buna benzer fiillerin de cezalandırılacağına yönelik bir hüküm bulunmadığı, davacının kendisine ait cep telefonunda yüklü whatsapp programı üzerinden yukarıda yazılı iletiyi gönderdiği sabit olmakla birlikte, iletinin içeriği ve ulaşılan kitle bir bütün olarak değerlendirildiğinde, sarf etmiş olduğu sözlerin meslek mensuplarının ve telefonunda kayıtlı kişilerin bulunduğu ve kamuya açık olmayan bir sosyal medya grubu aracılığıyla yapıldığı, bildiri dağıtmak ya da basın, haber ajansları, radyo ve televizyon kurumları ve diğer iletişim kanalları vasıtasıyla kamuoyuna yönelik bilgi, yazı ve demeç vermek amacıyla yapılmadığı, fiilin 7068 sayılı Kanun'un uygulanan hükmünde tanımlanan suç tipiyle örtüşmediği, dolayısıyla disiplin hukukunda yer alan tipiklik şartının gerçekleşmediği gerekçesiyle;" işlemin iptaline karar verilmiş, temyiz aşamasında Danıştay 12 . Dairesince karar gerekçeli onanmıştır. Kararda ;
"Bununla birlikte; dava konusu işlemin tesis edilmesine sebep olan paylaşımın yapıldığı whatsapp uygulamasının, 7068 sayılı Kanun'un 8/6-ü maddesinde yer alan " ... ve diğer iletişim kanalları vasıtasıyla kamuoyuna yönelik bilgi, yazı ve demeç vermek" şeklinde ifade edilen diğer iletişim vasıtalarından olduğu, bu platformda yapılan paylaşımların da ulaştığı kitle bakımından kamuoyu oluşturacağı açıktır" cümlesine yer verilerek whatsapp uygulamasının diğer iletişim kanallarından olduğu gerekçeli kararda vurgulanmıştır.
Hemen her geçen gün bir yenisi türeyen sosyal medya mecralarında (facebook, x, instagram, youtube, whataspp vb) yapılan paylaşımların disiplin hukukuna olan etkisi Danıştay daireleri arasında tartışılmakta olup, bu mecraların Kanunda yer alan diğer iletişim kanalları içinde sayılıp sayılmayacağı yada bu mecralarda yapılan paylaşımların disiplin suçu teşkil edip etmeyeceği Danıştay içtihatları ile şekillenecektir. Anılan suçun meslekten çıkarma cezası gibi ağır bir cezayı öngördüğü dikkate alındığında ölçülülük ilkesine aykırı olduğunu düşündüğümüz gibi henüz bu konuda bir içtihat birliği bulunmadığını ve İdari Dava Daireleri Kuruluna da yansımış bir aykırılığın giderilmesi kararının mevcut olmadığını vurgulamak isteriz.
Av. Sadi KAYABAŞI
