5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu ile özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişiler tarafından açılacak özel öğretim kurumlarına kurum açma izni verilmesi, kurumun nakli, devri, personel çalıştırılması, kurumlara yapılacak malî destek ve bu kurumların eğitim-öğretim, yönetim, denetim ve gözetimi ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarının; eğitim-öğretim, yönetim, denetim, gözetim ve personel çalıştırılmasına ilişkin usûl ve esasları düzenlenmiş olup, Kanunun 7. Maddesinde ise kurallara uymayanlara uygulanacak ceza hükümlerine yer verilmiştir.
Kanunun 7. Maddesinde "Bu fıkranın (a), (b), (c), (d), (e), (f) ve (g) bentlerindeki fiillerin tekrarı hâlinde idari para cezası miktarı beş kat artırılarak uygulanır ve bu bentlerdeki fiillerin üçüncü kez tekrarlanması hâlinde ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir," kuralın yer verilmekte olup, " fiillerin tekrarı hâlinde idari para cezası miktarı beş kat artırılarak" ibaresinin iptali için açılan davada Anayasa Mahkemesi kuralı ölçülülük ilkesine aykırı bulmuştur.
Yüksek Mahkeme kararda;
"22. İdari yaptırıma konu fiilin tekrarı hâlinde idari para cezası miktarının beş kat artırılarak uygulanmasını öngören kuralın, özel öğretim kurumlarının belli kurallar çerçevesinde faaliyette bulunmasını sağlamaya yönelik kademeli bir cezalandırma öngörmek suretiyle etkili bir denetim sistemi kurulmasına katkı sunacağı gözetildiğinde anılan meşru amaca ulaşma bakımından elverişli ve gerekli olmadığı söylenemez.
23. Öte yandan kanun koyucu, idari yaptırıma konu fiillerin tekrarının daha ağır bir yaptırımla cezalandırılmasını öngörürken bu fiillerin hangi süre içinde gerçekleşmesi hâlinde tekerrüre esas alınacağına dair bir zaman sınırı belirlememiştir. Bu durum, aynı fiilin tekrarlanması durumunda belirli bir zaman dilimi olmaksızın daha ağır bir yaptırım uygulanmasını mümkün kılmakta ve kurumun faaliyet süresi boyunca sürekli ağırlaştırılmış ceza tehdidiyle karşı karşıya kalmasına neden olmaktadır.
24. Bu itibarla tekerrüre esas teşkil edecek fiiller arasında herhangi bir süre öngörmeyen kuralın özel öğretim kurumlarına katlanamayacakları bir külfet yüklediği, ulaşılmak istenen meşru amaç bakımından orantılı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
25. Açıklanan nedenlerle kural, “ikinci fıkranın (b) bendi yönünden” Anayasa’nın 2. ve 38. maddelerine aykırıdır. İptali gerekir." cümlelerine yer verilmektedir.
Anayasa Mahkemesince kademeli cezalandırma ilkesine aykırı olan ve ölçülülük ilkesi ile bağdaşmayan kural Anayasaya aykırı görüldüğü gibi fiillerin tekrarının hangi süre içinde gerçekleşeceğinin belirsiz olması da Yüksek Mahkemece hukuka aykırı bulunmuştur.
5661 sayılı Kanunun 1. Maddesi de benzer kurallar içermekte olup, somut norm denetimi ilke Anayasa Mahkemesi önüne götürüldüğünde aynı gerekçe ile iptal kararı verilebilecektir.
Av.Sadi KAYABAŞI
