KAYABAŞI

Pasaport Kanununa İlişkin Anayasa Mahkemesi Kararı Hk

Pasaport Kanununa İlişkin Anayasa Mahkemesi Kararı Hk
Pasaport Kanununa İlişkin Anayasa Mahkemesi Kararı Hk

         Bilindiği üzere en az onbeş yıl kıdemi bulunan avukatlara bazı şartları taşımaları halinde hususi damgalı pasaport (yeşil pasaport) verilebileceği yasal düzenlemeye kavuşturulmuş ve Pasaport Kanunu değiştirilmiştir. Bu değişiklik sonucu Pasaport Kanununa eklenen bazı maddelerin iptali için ana muhalefet partisi tarafından Anayasa Mahkemesine başvurulmuş, Anayasa Mahkemesinin 14. Temmuz 2021 günlü Resmi Gazetede yayımlanan kararı ile Pasaport Kanunu’nda yapılan bazı yasal değişikliklerin iptaline karar verilmiştir. Özellikle FETÖ dosyaları nedeniyle soruşturma/kovuşturması olan avukat meslektaşlarımızı ilgilendiren ve İçişleri Bakanlığına geniş yetkiler tanıyan Kanun hükümlerinin iptaline karar verilmiştir.

          7188 sayılı Kanun ile Pasaport Kanununa eklenen Ek7. Madde şu şekildedir:

 “Ek Madde 7- (Ek:17/10/2019-7188/2 md.) Millî güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisakı ya da bunlarla irtibatı nedeniyle;

A) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ilan edilen olağanüstü hal kapsamında kabul edilen kanunlar uyarınca kamu görevinden çıkarılmaları veya rütbelerinin alınması nedeniyle pasaportları iptal edilenler ile haklarında pasaport verilmemesine yönelik idari işlem tesis edilmiş olanlardan,

B) 18/10/2016 tarihli ve 6749 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun 5 inci maddesi ve 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 35 inci maddesi uyarınca pasaportları iptal edilenler ile haklarında pasaport verilmemesine yönelik idari işlem tesis edilmiş olanlardan,

C) Mahkemelerce yurt dışına çıkmaları yasaklananlar hariç olmak üzere bu Kanunun 22 nci maddesi uyarınca pasaportları iptal edilenler ile haklarında pasaport verilmemesine yönelik idari işlem tesis edilmiş olanlardan,

haklarında aynı nedenlerden dolayı; devam etmekte olan herhangi bir idari veya adli soruşturma veya kovuşturma bulunmayanlara, kovuşturmaya yer olmadığına, beraatine, ceza verilmesine yer olmadığına, davanın reddine veya düşmesine karar verilenlere, mahkûmiyet kararı bulunanlardan cezası tümüyle infaz edilenlere veya ertelenenlere, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilenlere, başvurmaları hâlinde kolluk birimlerince yapılacak araştırma sonucuna göre İçişleri Bakanlığınca pasaport verilebilir.”

Maddenin son fıkrası ile fıkrada yer alan “kolluk birimlerince yapılacak araştırma sonucuna” göre, “veri/lebi/lir” şeklinde tanımlanan kısımların tamamı Yüksek Mahkemece iptal edilmiştir.

Özellikle FETÖ üyeliği isnadıyla haklarında kesinleşmiş bir karar olmasa bile devam eden adli soruşturma/kovuşturma  yada idari soruşturmalar nedeniyle pasaport alamayan ve pasaportlarına tahdit konulan kişiler düzenleme nedeniyle sıkıntı yaşadıkları gibi beraat eden, mahkumiyet almayan yada takipsizlik kararı verilen kişiler de madde nedeniyle pasaport hakkından ve dolayısıyla seyahat özgürlüğünden yararlanamaz hale gelmişlerdi.

Anayasa Mahkemesi iptal gerekçesinde;

“42. Dava konusu kurallarda İçişleri Bakanlığı tarafından kapsamda yer alan kişilere pasaport verilebilmesi bu kişilerin haklarında aynı nedenlerden dolayı; devam etmekte olan herhangi bir idari veya adli soruşturma veya kovuşturmanın bulunmaması, kovuşturmaya yer olmadığına, beraatine, ceza verilmesine yer olmadığına, davanın reddine veya düşmesine karar verilmiş olması, mahkûmiyet kararı bulunanların ise cezalarının tümüyle infaz edilmiş veya ertelenmiş olması ya da hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olmasının yanı sıra kolluk birimlerince yapılacak araştırma sonucuna bağlanmıştır. Kurallara göre tüm bu şartların gerçekleşmesi durumunda dahi pasaport verilmesi konusunda İçişleri Bakanlığının takdir yetkisi bulunmaktadır.

43. Anayasa’nın 23. maddesi uyarınca yurt dışına çıkma hürriyetinin ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle sınırlanabileceği ve hâkim kararı güvencesine bağlandığı gözetildiğinde dava konusu kurallarda Anayasa’nın anılan maddesinde yer almayan sınırlama sebepleriyle de söz konusu hürriyetin sınırlandığı ve kuralların yurt dışına çıkış yapılabilmesini idarenin yetkisine bırakarak Anayasa’da belirtilen sınırlama sebeplerine bağlanan hâkim kararı güvencesini ihlal ettiği görülmektedir. Bu itibarla kuralların yurt dışına çıkma hürriyetini Anayasa’ya aykırı olarak sınırladığı sonucuna ulaşılmıştır.”

cümlelerine yer vermekte olup, İçişleri Bakanlığına tanınan yetkinin Anayasaya aykırı olduğu ve hakim güvencesine aykırılık teşkil etiği sonucuna varmıştır.

Özellikle avukat meslektaşlarımızı ilgilendiren bu düzenleme ile İçişleri Bakanlığına tanınan yetki iptal edildiğinden Pasaport Kanunu’nda aranan diğer şartları taşıyanlar pasaport alabilecekleri gibi FETÖ ile ilgili hiçbir inceleme/soruşturma vb geçirmeyip yine de pasaport sorunu yaşayanlar da idari başvuruların ardından idari dava açarak pasaport hakkı kazanabileceklerdir.

Yüksek Mahkeme yürürlüğü durdurma talebini reddetmiş, iptal kararının Resmi Gazetede yayımlanmasından itibaren 1 yıl sonra yürürlüğe girmesine karar vermiş olup, bu bir yıllık süre içinde de İçişleri Bakanlığının talepleri reddedeceği dikkate alınırsa yüksek mahkemenin iptal gerekçesi ile idari dava açarak pasaport hakkını elde etmek hukuken en mantıklı yol olacaktır. Zira idari yarı merciileri Yüksek Mahkemenin iptal kararı ile bağlı oldukları gibi iptal kararının gerekçesi ile de bağlıdırlar.

 

 

Paylaş:
Son Blog Yazıları
1 Haziran 2024 Cumartesi
Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonları tarafından yapılan zabıt katipliği sözlü sınavları öncesinde, sınav komisyonlarınca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması, her adaya sorulan soruların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon...
30 Mayıs 2024 Perşembe
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Aday Sürücülük" başlıklı 17. maddesinde; 12.7.2013-6495/22 md.) İlk defa sürücü belgesi alanlar en az bir yıl süre ile aday sürücü olarak kabul edilirler. Aday sürücülüğün süresi, aday sürücülerin sürücü belgelerinin iptal edilme ve yeniden sürücü belgesi a...
30 Mayıs 2024 Perşembe
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 1. maddesinde, ticari faaliyet çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin katma değer vergisine tabi olduğu hükme bağlanmış, 10. maddesinin (a) bendinde; mal teslimi ve hizmet ifası hallerinde, malın teslimi veya hizmetin yapılması vergiyi doğuran olay kaps...