3194 sayılı Yasa'nın 6. maddesinde, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas alan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, anılan Yasanın 8.maddesinde ise, planlar bölge planı, nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak kademelendirilmiş ve alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, stratejilerine ve kararlarına uyumlu olması zorunluluğu getirilmiştir.
Yukarıda belirtilen hükümler uyarınca, alt ölçekli planların üst ölçekli planlara aykırı olamayacağı, arazi kullanım kararlarının alt ölçekli planlarla değiştirilemeyeceği kuşkusuzdur.
Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmeliğin ekinde yer alan 1/5000 ölçekli nazım imar planlarına ilişkin lejantlar arasında ticaret alanları, "Kentsel Çalışma Alanları" başlığı altında, bakım ve akaryakıt istasyonları ise "Kentsel Teknik Altyapı" başlığı altında gösterilmiştir.
Akaryakıt istasyonlarının 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planlarında A lejantı ile gösterilmesi gerekmekte olup, başka bir kullanım ile gösterilmesi plan hiyerarşisine aykırı olacaktır.
Danıştay 6. Dairesinin 2007/7095 sayılı kararında;
"Uyuşmazlık konusu 1/5000 ölçekli imar planı hazırlanırken, bu yer akaryakıt istasyonu olarak planlanmak istenseydi, bu duruma uygun lejant ile gösterilmesi gerekirdi. Ancak taşınmaz 1/5000 ölçekli planda ticaret alanı olarak belirlenmiştir. Bu durumda, 1/5000 ölçekli planda ticaret alanında kalan taşınmazın, 1/1000 ölçekli planda akaryakıt istasyonu belirlenmesi plan hiyerarşisine aykırı bulunduğundan, dava konusu 1/1000 ölçekli imar planına ve bu plan uyarınca verilen yapı ruhsatına yönelik olarak davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararında isabet görülmemiştir. " gerekçesine yer verilerek akaryakıt istasyonunun nazım imar planında gösterilmesi gerektiğine vurgu yapılmıştır.
Daha sonra yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinde de "Akaryakıt servis istasyonları" 5. Maddede düzenlenmiş olup; maddede
MADDE 35- (1) İmar planlarında akaryakıt servis istasyonu olarak belirlenen alanlarda istasyonlar arası mesafe ve diğer kriterlerle ilgili mevzuata uyulması şartıyla; akaryakıt ve servis istasyonları, CNG otogaz istasyonları, LPG otogaz istasyonları, hidrojen üretim ve dolum istasyonları yapılabilir.(2) Yapı yüksekliği 2 katı geçmemek şartıyla; istasyonların bünyelerinde kullanıcıların asgari ihtiyaçlarını karşılayacak oto-market, çay ocağı, tuvalet, mescit, büfe, oto elektrik, lastikçi, yıkama yağlama fonksiyonları yer alabilir.(3) Yakıt tankı ve borulama sistemlerinin bakım, tadilat veya onarımlarının, TSE standartları ve ilgili kurumların görüşü doğrultusunda yapılması zorunludur.(4) Elektrik enerjisi ile çalışan araçların şarj edilmeleri için, ilgili elektrik kurumunun, olumlu görüşü ile otoparklar, akaryakıt istasyonları veya diğer uygun yerlerde elektrikli araç şarj yeri yapılabilir.(5) Akaryakıt istasyonları, ilgili mevzuat hükümlerine ve ilgili standartlara uyularak yapılır. " cümlelerine yer verilmektedir.
Nitekim, tarafımızdan "579 sayılı parselin 1/5000'lik nazım imar planında akaryakıt ve Lpg satış istasyonu olarak belirlenmesi amacıyla yapılan plan değişikliği talebinin reddine ilişkin 17.05.2012 günlü 522 sayılı Meclis Kararının iptali istemiyleaçılan davada Bursa 3. İdare Mahkemesince (2012/669)
".., 1/25.000 ölçekli Gemlik Planlama Bölgesi Nazım İmar Planında, "Konut Dışı Kentsel Çalışma Alanı" olarak öngörüldüğü, 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı Plan Hükümlerinde, "Konut Dışı Kentsel Çalışma Alanı" olarak öngörülen alanlarda ilgili mevzuat koşullarının sağlanması ve 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planına işlenmesi koşuluyla, "Akaryakıt ve LPG Satış İstasyonu"na izin verildiği, bu durumda, 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı Plan Hükümlerinde ortaya koyulan esneklik dikkate alındığında, plan kademelenmesi ilkelerine göre, dava konusu imar planı değişikliği talebi ile taşınmazın "Akaryakıt ve LPG Satış İstasyonu" olarak öngörülmesinde ölçekler arası tutarlılığa aykırı bir durumun söz konusu Olmadığı" gerekçesiyle iptal kararı verilmiş ve karar Danıştay tarafından onanmıştır.
Danıştay kararında da vurgulandığı üzere akaryakıt istasyonları için 1/5000 ölçekli nazım imar planında A lejantı ile gösterim ilk ve zorunlu adım olduğundan, akaryakıt istasyonu yapım sürecine başlarken 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarının plan hiyerarşisine uygun olarak tanzim edilmesi gerekmektedir. Bu hiyerarşiye aykırı olduğu halde ruhsat alınması halinde ise, açılacak bir davada ruhsatın iptali sözkonusu olabilecektir.
Av. Sadi KAYABAŞI
