657 sayılı Kanunun 125. Maddesinde disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller sayılmış olup, buna göre; uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve devlet memurluğundan çıkarma cezaları devlet memurlarına verilecek cezalar olarak düzenlenmiştir.
Madde uyarınca verilecek en hafif ceza uyarma cezası olup, uyarma cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:
a) Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçlerin korunması, kullanılması ve bakımında kayıtsızlık göstermek veya düzensiz davranmak,
b) Özürsüz veya izinsiz olarak göreve geç gelmek, erken ayrılmak, görev mahallini terketmek,
c) Kurumca belirlenen tasurruf tedbirlerine riayet etmemek,
d) Usulsüz müracaat veya şikayette bulunmak,
e) Devlet memuru vakarına yakışmayan tutum ve davranışta bulunmak,
f) Görevine veya iş sahiplerine karşı kayıtsızlık göstermek veya ilgisiz kalmak,
g) Belirlenen kılık ve kıyafet hükümlerine aykırı davranmak,
h) Görevin işbirliği içinde yapılması ilkesine aykırı davranışlarda bulunmak.
Usulsüz müracaat veya şikayette bulunmak uyarma cezasını gerektirmekte olup, devlet memurlarının müracaat usulü kendi mevzuatlarında gösterildiğinden bu usule riayet edilmeksizin yapılan başvurular sonucu uyarma cezası verilebilecektir. Görevle ilgisi olmayan müracaatların ise madde kapsamında olmadığı ve anayasal dilekçe hakkının uyarma cezasını gerektirmediğini de vurgulamak gerekmektedir.
Usulsüz yapılan müracaatlar genellikle üst amir yada üst disiplin amirlerine ilişkin olduğu durumlarda bu madde uyarınca ceza tayin edildiği görülmektedir. Danıştay ilgiliyi haksız yere şikayet etmek maksadının bulunmadığı hallerde disiplin cezası verilemeyeceğine vurgu yapmaktadır.
Danıştay 12. Dairesinin 2009/9102 sayılı kararında;
"Bu durumda; davacının yasalarla kendisine tanınan şikayet hakkını kullanmak suretiyle şikayet dilekçesi vermesinde, ilgiliyi haksız yere şikayet etmek maksadının bulunmadığı anlaşıldığından, davacının şikayet hakkının etkin bir şekilde kullanılmasını engelleyecek şekilde disiplin cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır" gerekçesiyle polis memurlarına verilen cezaların kaldırılmasına karar verilmiştir.
Usulsüz müracaat ve şikayet nedeniyle uyarma cezası verildiği hallerde şikayet ve müracaatın sonucu da önemli olduğundan bu gibi hallerde dava açma süresini kaçırmamak kaydıyla şikayet ve müracaatın sonucu beklenerek de dava açılabilecektir. Her halükarda bu bent nedeniyle ceza tayin edilmesi halinde müracaat ve şikayetin haklılığına vurgu yapılarak dava açma yoluna gidilmelidir.
Av. Sadi KAYABAŞI
